Etiket: Türkiye Sol Tarihi

Siz hiç iri kafalı, ama çelimsiz veya gözlüklü ve elinde kalem ve mürekkep hokkası bulunan ya da aydın bakışlı "devrimci proleter" figürü gördünüz mü?..."... Bu işçi figürlerinin iki çarpıcı özelliği üstüne konuşmak istiyorum. Birincisi kolların 'güçlü' kaslarının, özellikle ele doğru yaklaşırken, giderek makinayı andırması. İkincisi ise, işçi figürlerinin 'kol'ları ile 'kafa'ları arasındaki orantı -daha doğrusu orantısızlık- çünkü kollar ve özellikle pazular, kafadan çok daha iri."Bu resmetme biçimi, yalnız bir sanat anlayışını değil, aynı zamanda bir 'işçi sınıfı anlayışı’nı da getiriyor. ...

Türkiye sol hareketi yaklaşık yüz yıllık tarihinde birçok politik önder yetiştirdi. Tümü, kendi kimlikleriyle kimi özgünlükleri yalnız başlarına taşıdılar. Ancak politik mücadelenin artık toplumun derinliklerine doğru kök salmaya başladığı yıllardan, özellikle 60'lı yıllardan sonra, solda ortaya çıkan politik önderlerin, kimi kez, kendilerini biçimlendiren koşulların belirleyiciliği, kimi kez de kendi çizdikleri çizgilerin özgünlüğü altında belli bir tipoloji oluşturduklarını görmek mümkün.Türkiye'de 61-71 döneminde, gençlik kesiminde yeni bir önder tipi şekillenmeye başladı. Militan önderleri dışlayarak (örneğin D. Gezmiş, İ. Kaypakkaya vb. aslında daha ...

Genel olarak sosyalizme, sosyalist toplum düzeninin doğasına ve sosyalist örgütlenmenin yapısına ilişkin tartışmalar, günümüzde yeni boyutlar kazanarak sürüyor. Bir "yenileşme" ve "geçmişin sağlıklı muhasebesi" çerçevesinde, bürokratlaşma, yozlaşma ve yaratıcılığın yokedilmesi türünden uygulamalar çeşitli çevrelerden acımasız eleştiriler alıyor.Bundan tam 10 yıl önce, Türkiye İşçi Parti'li (TİP) sosyalistler arasından bir kesim kendi partileri içinde gördükleri yanlış eğilimleri, özellikle demokratik merkeziyetçilik, inisiyatif, yaratıcı çalışma ve benzeri konulardaki kalıpçı yaklaşımları eleştirmeyi ve aşmayı denediler.TİP'in 10 yıl önceki Ankara il örgütü yöneticilerinden üçü 4 Kasım ...

Türk solunun en büyük eksikliklerinden biri, çeşitli tartışma başlıklarının içsel bağlarının görülmemesidir. Bunun sonucunda iç tutarlılıktan yoksun görüşler birarada savunulmakta, sosyalist düşünce gereksindiği ideolojik-teorik netlikten uzaklaşmaktadır. Solda politika ve teori adına söz söyleyen, tartışan herkesin bir bütünsellik kaygısı taşıması gerekir. Genel bir ilkeden hareketle savunulabilecek olan bu gerekliliğin altını, burada, solun yaşadığı somut süreçler açısından çizmek istiyoruz. Teorik bütünsellik, sosyalist hareketin güncel siyasal görevleri açısından önemlidir. Son üç dört yıldır hep bir "başlangıç" dönemi yaşıyoruz. Başlangıç, hedeflerimizin gerekli kıldığı bir ...

TÜRKİYE\'DEN DÜNYAYA

1960'lara kadarki gençlik hareketi, 60 sonrası ile karşılaştırıldığında belirgin farklılıklar gösterir.Tek parti döneminde "vatandaş"lar halk evlerinde, işçiler doğal üyesi oldukları tek sendikada, gençler ise tek partinin gençlik kolunda örgütlenirdi. 1930'larda düzenin oturma döneminin ürünü olarak doğan bu kurumlar, sonraki on yıllarda da Halk Partisi'nin önemli dayanakları oldu.Halk Partisi'nin gençlik kolları iç ve dış politikada hükümete destek olurlardı. Tan matbaasının basılması, "vatandaş Türkçe konuş" ve "Kıbrıs Türktür" kampanyaları örnek olarak sayılabilir.Demokrat Parti kurulduktan sonra Menderes, Halk Partisi'nin gençlik kollarını "Faşizan" olarak ...

68 patlaması çok sayıda ülkede eşzamanlı olarak ortaya çıktı. Geriye "68 kuşağı", "68 olayları" ya da "ayaklanması" gibi kavramlarla bezeli geniş bir tartışma literatürü bıraktı. Bu literatüre, hangi siyasal eğilimden olursa olsun toplumsal hareket üzerine düşünenlerin, ilgisiz kalmaları mümkün değil.68'e bakarken ilk planda fark edilenler: Hareketlenmenin etkilediği coğrafyanın içinde birbirinden oldukça farklı sayılabilecek ülkelerin varlığı; sorgulayıcı, eleştirel bir gençlik ve onun için de özellikle öğrenci gençliğin aktivizmiyle hareketliliğinin içinde özel bir konumda olması ve hareketlenen kesimlerin çoğu yerde farklı nedenlerden ...

Son günlerin en çok tartışılan konularından biri, hiç kuşkusuz, TBKP Program Tasarısı. Bunun böyle olmasının nedeni de, sanırım tasarının -Mehmet Ali Aybar’ın “güler yüzlü sosyalizm”e ilişkin kimi tezlerini saymazsak- Türkiye solu açısından taşıdığı yenilikler. TBKP Program Tasarısı üzerine, Türkiye'de yayınlanan dergilerde  -yeterli sayıda olmasa bile- hayli yazı yayınlandı. Ama görüldüğü kadarıyla, bunların arasında en ilginci Gün dergisinin Nisan 88 tarihli 38. sayısında yer alan yazıydı.Bu yazı yazıldığında henüz Yeni Açılım dergisi çıkmamıştı. Taşıdığı bu özellik nedeniyle, Gün'deki yazıyı incelemeyi gerekli ...

BİR YAZININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Devrim Perspektifi ve Faşizm Anti-faşist mücadeleyi tartışmak, devrim perspektifine ilişkin taktik ve stratejileri tartışmak anlamına geliyor. Bu tartışmaya devrimci-demorat determinizmin damgasını vurduğu bir mekanikliğe dikkat çekerek başlamak mümkün görünüyor. Şöylesi bir mekanizm: Saptanmış bir egemen devlet biçimine, belirli bir devrim tipi tekabül ettirmek. Gerçekte mekanizm bir kere başladı mi zincirleme uzar. Bir devrim belirli bir sosyo ekonomik gelişmişlik düzeyine, ve bu düzeyde verilecek savaşım da o düzeye uygun olduğu öngörülmüş bir mücadele biçimine bağlanır. Bu mekanizma içerisinde Türkiye, emperyalizmin üçüncü ...